|
جشن آبانگان
روز دوم بهمن که بهمن روز نام دارد و بر آن امشاسپند بهمن است جشن بهمنگان نام دارد. در اين روز در ديگی به نام بهمنجه آشی به نام دانگو از گندم و ماش و عدس و نخود و باقلا و گونههای گوشت میپزند و مهمانی میدهند. اين آش را هفت دانه نيز میگويند. دکتر رجبی معتقد است که يکی از ويژگيهای جشن بهمنگان همدستی بودن آن است و به نظر میرسد هر يک از همسايگان برای پختن آش دانگ خود را به خانهای که آش در آن پخته میشد میداده است و به اين معنی نام آش را دانگو بکار میبردند و به اين ترتيب در آشی که فراهم میآمده است همه همسايگان سهيم بودند. انوری درباره جشن بهمنگان گويد:
بعد ما کزسر عشرت همه روز افکندی ( سخن رفتن و نا رفتن ما در افواه
اندر آمد ز در حجره من صبحدمی ( ( روز بهمن جه يعنی دوم بهمن ماه
ابوريحان بيرونی در کتاب التفهيم مینويسد بهمنجه بهمن روز است از بهمن ماه در اين روز بهمن سفيد (نام گياهی است) با شير خالص و پاک میخوردند و میگويند حافظه میآورد و فراموشی را ببرد اما در خراسان هنگام اين جشن مهمانی میکنند. بر ديگی که اندر او از هر دانه خوردنی و گوشت حيوان حلال گوشت و تره و سبزيها وجود دارد. شاعر نامدار علی بن طوسی سده پنجم در کتاب بلغت فرس در باره بهمنجه مینويسد: بهمنجه رسم عجم است چون دو روز از ماه بهمن میگذشت بهمنجه میکردند و اين عيدی بود که در آن روز طعام میپختند و بهمن سرخ و بهمن زرد بر سر کاسهها ميافشاندند. فرخی گفته است:
فرخش باد و خداوند فرخنده کناد ( عيد فرخنده و بهمنجه و بهمن ماه
چنانچه از عبارت ابوريحان و اسدی طوسی بر میآيد بهمن نيز نام گياهی است که بویژه در جشن بهمنجه خورده ميشد. در پزشکی هم اين گياه نامدار است و آن بيخی است سفيد رنگ يا سرخ مثل زردک.
اما در کتابهای مقدس زرتشتيان و در ترجمه خرده اوستا مینويسد: در جشن بهمنگان بمناسبت اينکه امشاسپند بهمن در جهان مادی نگهبان چهار پايان سودمند است، از گوشت خوردن پرهيز میکنند. جشن بهمنگان بر همه ايرانيان فرخنده باد.
|