|
قاجار
قاجار نام دودمانی است که از ۱۷۹۴ تا ۱۹۲۵ بر ایران فرمان راند. قاجارها قبیلهای از ترکمانهای منطقه استرآباد (گرگان) بودند. ایشان تبار خود را به کسی به نام قاجار نویان میرساندند که از سرداران چنگیز بود. نام این قبیله ریشه در عبارت آقاجر به معنای جنگجوی جنگل دارد. پس از حمله مغول به ایران و میانرودان، قاجارها نیز به همراه چند طایفه ترکمان و تاتار دیگر به شام کوچیدند.هنگامی که تیمور گورکانی به این نقطه تاخت قاجارها و دیگر کوچندگان را به بند کشید و سرانجام آنها را به خانقاه صفوی در آذرآبادگان (آذربایجان) بخشید. پس از آن قاجارها یکی از سازندگان سپاه قزلباش شدند.
در زمان آقا محمد خان قاجار این طایفه به دو قبیله اشاقه باش و یوخاری باش (به معنای ساکن ناحیه بالا رودخانه – و ساکن ناحیه پایین رودخانه) بخشش شده بود و آقا محمد خان کامیاب گردید این دو قبیله را با هم پیوست کرده و نیروی نظامی خود را استحکام بخشد. برای آگاهی بیشتر به زندگی نامه آغا محمدخان قاجار نگاه کنید.
برابر برخی برگفتگان تاریخی مادربزرگ آقا محمد خان بیوه شاه سلطان حسین صفوی بود که در هنگام حمله محمود افغان به اصفهان از شاه سلطان حسین باردار بود و بدلیل علاقه زیاد شاه به وی، برای جلوگیری از اسارت او بدست افغانها، بدست سران قزلباش فراری داده شد و پس از کشتن شاه سلطان حسین به زناشویی پدر بزرگ آقا محمد خان درآمد. بنا به این روایت پدر آقا محمد خان، محمد حسن خان قاجار، در اصل فرزند شاه سلطان حسین صفوی بوده است و به همین دلیل ارتباط نزدیک و پایداری میان بازماندگان سلسله صفوی و شاهان دوره قاجاریه وجود داشته است. شاهان قاجار به گواه اسناد و شواهد تاریخی ناشایستهترین سلسله پادشاهی تاریخ ایران بودهاند . در این دوره بخشهای مهمی از سرزمین ایران، مانند افغانستان، اران (جمهوری آذربایجان کنونی) و ارمنستان از خاک ایران جدا گردید. همچنین طی این مدت نفوذ بیگانگان در دربار ایران به جایی افزایش یافته بود که پایتخت ایران، تهران، به بخشهایی خودمختار برای روسیه و انگلیس بخشش گشت. سرانجام شکیبایی مردم ایران در برابر شاهان ناتوان و ناشایسته قاجار لبریز شد و برای نخستین بار ناآرامیهای اجتماعی جدی در نواحی گوناگون ایران همچون تهران و تبریز بوقوع پیوست که سرانجام آن تصویب مشروطیت در ایران بود.
امیر کبیر به گونهای تنها ستاره روشن تاریخ ایران طی زمامداری قاجارها می باشد، به همین دلیل ایشان آشکارا تاب تحمل وی را نیاوردند و امیر کبیر در تبعیدگاه خود فین کاشان به دستور ناصرالدین شاه قاجار، که افغانستان در دوره پادشاهی وی از ایران جدا شد، به شهادت رسید.
در زمان این سلسله حکومتهای انبوه استانی بر مناطق گوناگون سرزمین ایران با جنگ یا مصالحه از میان رفتند و جای خود را به سیستمی فدرالی با تبعیت از دولت مرکزی دادند و کشور ایران دوباره زیر یک پرچم شکل گرفت. رنگها و ترتیب آنها در پرچم کنونی ایران از زمان این سلسله بیادگار مانده است.
این سلسله سرانجام با کودتای نظامی رضاخان (رضا شاه) در سال ۱۹۲۱ قدرت را از دست داد بدون خونریزی قدرت را به فرمانروای نوین سپرد. رضا شاه پس از به سلطنت رسیدن بسیاری از وزرا و سفرای دولت قاجاریه را که بیشتر از وابستگان خاندان قاجار بودند به استخدام درآورد که این ارتباط حرفهای تا پایان سلطنت محمد رضا شاه (فرزند رضا شاه) نیز ادامه یافت.
شاهان قاجار
آغا محمدخان قاجار
فتحعلی شاه
محمد شاه
ناصرالدین شاه
مظفرالدین شاه
محمدعلی شاه
احمد شاه
شاهزادگان قاجار
شاهزاده سلطان ابراهیم میرزا
شاهزاده فرمانفرما رشید الملک محمد تقی میرزاحسام السلطنه
سلطان مراد میرزاحسام السلطنه
حبیبالله میرزا
محمد میرزا ملک آراء
عباس میرزا نایب السلطنه
عباس میرزا ملک آرا
ایرج میرزا جلال الممالک
کامران میرزا نایب السلطنه
مسعود میرزا ظل السلطان
محمد میرزا کاشف السلطنه
عبدالحسین میرزا فرمانفرما
عبدالمجید میرزا عین الدوله
ملک منصور میرزا شعاع السلطنه
ابوالفضل میرزا عضدالسلطان
ابوالفتح میرزا سالارالدوله
|