مهارت به معني استفاده ماهرانه و توانمندانه از دانش است.
امروزه آموزش مستقيم مهارتهاي زندگي به عنوان بخشي مهم و كليدي در جامعهپذيري افراد جامعه در سراسر دنيا مطرح است.
تعريف مهارتهاي زندگي
سازمان بهداشت جهاني مهارتهاي زندگي را چنين تعريف نمودهاست: توانايي انجام رفتار سازگارانه و مثبت به گونهاي كه فرد بتواند با چالشها و ضروريات زندگي روزمره كنار بيايد" (WHO، 1994).
به طور كلي مهارتهاي زندگي عبارتند از تواناييهايي كه منجربه ارتقاي بهداشت رواني افراد جامعه، غناي روابط انساني، افزايش سلامت و رفتارهاي سلامتي در سطح جامعه ميگردند.
اهميت مهارتهاي زندگي
پژوهشهاي متعدد نشان دادهاند كه خود- آگاهي، عزت نفس، و اعتماد به نفس، شاخصهاي اساسي توانمنديها و ضعفهاي هر انساني هستند (WHO،1994). اين سه ويژگي فرد را قادر ميسازند كه فرصتهاي زندگياش را مغتنم شمرده، براي مقابله با خطرات احتمالي آماه باشد، به خانواده و جامعهاش بيانديشد و نگران مشكلاتي كه در اطرافش وجود دارد بوده و به چارهانديشي بپردازد. مهارتهاي زندگي به عنوان واسطههاي ارتقاي سه ويژگي فوقالذكر در آدمها ميتوانند فرد و جامعه را در راه رسيدن به اهداف فوق كمك نمايند.
ده مهارت اصلی زندگی
1)مهارت تصميمگيري : در اين مهارت افراد ميآموزند كه تصميمگيري چيست و چه اهميتي دارد. آنها همچنين با انواع تصميمگيري آشنا شده و مراحل يك تصميمگيري را گام به گام تمرين ميكنند.
قرآن کریم انسان را مسئول سرنوشت خویش می داند( انعام، 104؛ رعد، 11)، اینکه هیچ انسانی نمی تواند بار مسئولیت اعمال دیگران را بر گردن گیرد چه خویشاوندان( فاطر، 18) و چه گذشتگان( بقره، 134).
۲) مهارت حل مسئله : اين مهارت عبارت است از تعريف دقيق مشكلي كه فرد با آن روبرو است، شناسايي و بررسي راهحلهاي موجود و برگزيدن و اجراي راه حل مناسب و ارزيابي فرايند حل مسئله تا به اين ترتيب فرد دچار دغدغه و اضطراب نشود و از راههاي غير سالم براي حل مشكلات خويش استفاده نكند.
در واقع در دنیا هچ مسئله ای وجود ندارد که راه حلی نداشته باشد.
قرآن کریم می فرماید: هر کس کار شایسته کند سود خواهد برد و هر کس کار بد انجام دهد زیان خواهد دید( انعام، 164؛ جاثیه، 14 و 15).
۳) مهارت تفكر خلاق : توانايي تفكر خلاق يك مهارت سازنده و پايه براي نيل به ساير مهارتهاي مرتبط با سبك انديشيدن است. در اين مهارت افراد فرا ميگيرند كه به شيوهاي متفاوت بيانديشند و از تجربههاي متعارف و معمولي خويش فراتر روند و تبيينها يا راهحلهايي را خلق نمايند كه خاص و ويژه خودشان است.( بحث سنگ حجرالاسود و پیامبر)
۴) مهارت تفكر نقاد: اين مهارت عبارت است از توانايي تحليل عيني اطلاعات موجود با توجه به تجارب شخصي و شناسايي آثار نفوذي ارزشهاي اجتماعي، همسالان و رسانههاي گروهي بر رفتار فردي
قران کریم می فرماید: ای کسانی که ایمان آورده اید به خود بپردازید( مائده، 105). و آنها را متذکر می شود که از آنچه نمی دانند پیروی نکنند چرا که گوش و چشم و دل همه در پیشگاه خدا مسئولند( اسراء، 36).
5) توانايي برقراري ارتباط مؤثر : اين مهارت به معناي ابراز احساسات، نيازها و نقطهنظرهاي فردي به صورت كلامي و غير كلامي است.
قران کریم می فرماید: با دیگران به نرمی برخورد کنید( آل عمران، 159). جواب نیکی را با نیکی بدهید(الرحمان، 60).
۶) مهارت ايجاد و حفظ روابط بينفردي : مهارتي است جهت تعامل مثبت با افراد به ويژه اعضاي خانواده در زندگي روزمره.
در قرآن کریم به تحکیم روابط بین فردی توصیه شده است: به یکدیگر نیکی نمائید( نحل، 90 و 97؛ قصص، 77؛ جاثیه،15).
۷) خود آگاهي : خودآگاهي به معني توانايي و ظرفيت فرد در شناخت خويشتن، و نيز شناسايي خواستهها، نيازها و احساسات خويش است. در اين مهارت فرد همچنين ميآموزد كه چه شرايط يا موقعيتهايي براي وي فشارآور هستند.
مولای مهربان و زیبا اندیش اسلام ، حضرت علی(ع) دراین زمینه فی فرمایند: هر کس که خود را بشناسد خدا را شناخته است.
۸) مهارت همدلي كردن: اين مهارت عبارت است از فراگيري نحوه درك احساسات ديگران. در اين مهارت فرد ميآموزد كه چگونه احساسات افراد ديگر را تحت شرايط مختلف درك كند، تفاوتهاي فردي را بپذيرد و روابط بينفردي خود را با افراد مختلف بهبود بخشد.
قرآن کریم به انسانها توصیه میکندکه در کارهای نیک و پرهیزکارانه با یکدیگر همکاری و همیاری کنند و از کارهای تفرقه انگیز اجتباب نمایند(مائده، 2).
۹) مهارت مقابله با هيجانات : شناخت هيجانات و تأثير آنها بررفتار. همچنين فراگيري نحوه اداره هيجانات شديد و مشكل نظير خشم، مهارت مقابله با هيجانات ناميده ميشود.
قرآن کریم در زمینه مقابله با سختی ها و مصائب توصیه می فرمایند که انسان در این شرایط صبر و دعا کند، به او توکل نماید و از او یاری بخواهد." صبر کن، زیرا عاقبت نیک از آن پرهیزکاران است"(هود،49).
10) مهارت مقابله با استرس: در اين مهارت افراد فرا ميگيرند كه چگونه با فشارها و تنشهاي ناشي از زندگي و همچنين استرسهاي ديگر مقابله نمايند.
قرآن کریم به طرق مختلف به انسان امید واری می دهد و به او توصیه می کند که همیشه، در همه حال و در برابر همه مشکلات امیدوار باشد. قرآن کریم به هنگام سختی ها و مصائب می فرماید: پس از هر دشواری، آسانی است( انشراح، 5 و 6) و انسان را به رهایی از مشکلات امیدوار می سازد.
در مهارتهاي زندگي هدف نهايي آموزش، تغيير رفتارهاي مشكلساز و ايجاد رفتارهاي جديد و سازگارانه است.
نهایتا :
مومن پس از انجام تلاش خود می تواند بر خداوند توکل نماید( مومن= غافر، 44-45) و هر کس که به خدا توکل کند، خدا او را کافی است( نساء، 81).
 ارسال به دوست
-
 صفحه مركزي
|
