|
یهودیت
پیدایش این دین با آمدن دستور خدایی بر موسی در کوه حوریب آغاز شد، و به نامهای چون: دین عبری، دین بنیاسرائیل، دین کلیمی و دین یهودی آشنا است. رابرت هیوم در کتاب ادیان زنده جهان میگوید «این واژه نخستین بار در حدود یکصد سال پیش ازمیلاد مسیح در ادبیات یونانی - یهودی به کار رفته است و واژه دیگری که تمام تاریخ این دین را در بر بگیرد، وجود ندارد.». مأموریت اصلی، موسی، برد و چرخهٔ استوار بود. نخست دعوت بنیاسرائیل به عبادت خدای یکتا یا یهود و دوم آزادی قوم بنیاسرائیل از اسارت فرعون مصر بود. موسی با آوردن تورات از سوی خداوند، قوم خود را به راه رستگاری هدایت نمود. پس از موسی، یوشع رهبری بنیاسرائیل را بر دوش گرفت و پس از یوشع، پیامبران چندانی با آوردن کتاب مقدس، هدایت قوم بنیاسرائیل را عهدهدار شدند. یهودیان، عهد کهن را فرآورده آموزش انبیا، خود میدانند، آموزشی که از موسی (حدود ۱۲۵۰ سال پیش از میلاد) آغاز و به ملاکی (حدود ۱۶۰ پیش از میلاد) به پایان میرسد. عهد کهن، میراث گرانبهای موسی و پیامبران بنی اسرائیل محسوب میشود. از عهد کهن دو نسخه مهم کهن موجود و در دسترس است: یکی به زبان اصلی، یعنی عبری و دیگری به زبان یونانی که به ترجمه سبعینیه (با هفتادتنان) نامدار است. کهنترین نام عبری کتاب مقدس هاسفریم به معنای الکتب میباشد.
زمان کهن
عهد کهن شامل ۳۹ کتاب است که در دورهای بیش از هزار سال به رشته تحریر در آمدهاند. یهودیان و مسیحیان برای کتاب مقدس، تقدس والائی قائلند و آن را الهام خداوند بر نویسندگان کتاب مقدس میدانند و بر این باورند که کتاب مقدس دو مؤلف دارد یکی خدا و دیگری بشر و بینایند و عنصر خدایی و بشری جدایی وجود ندارد.
جنبش دینی مسیحی بوگومیل (به معنی دوست خدا)، که در منطقهٔ بالکان و سرزمینهای اسلاونشین ظهور کرد، عهد جدید را به عنوان کتاب مقدس میپذیرد، اما عهد عتیق را جعلی میداند. گسترش سریع این فرق در قسطنطنیه، مایه شد تا در حوالی سال ۱۱۰۰ میلادی به دستور حکومت بیزانس، رهبران فرقه دستگیر و رهبرشان، بازیل سوزانده شود. در سدهٔ ۱۵ بخشی از این فرقه به اسلام گرویدند. اسلام نیز کتاب تورات را کتاب الهی دانسته و پیروی از آن را برای مسلمانان واجب میداند، اما کتابی که امروز در دست است را تحریف شده میداند.
تورات دارای پنج کتاب (سفر) به نامهای پیدایش، خروج، لاویان، اعداد و تثینه است. بخش پیامبران، دارای دو بخشچهٔ پیامبران پیش گام (متقدم) (صحیفه یوشع، داوران، سموئیل اول، سموئیل دوم، پادشاهان اول و دوم) و پیامبران پایانی (متأخر) که دارای کتابهای اشعیا، ارمیا، و تمام پیامبران کوچک دیگر است که تا پیش از مسیحی (۱۶۰ سال پیش از میلاد) ظهور کردهاند. بخش نوشتهها، گردایش سوم از زمان کهن است که شمار آن به دوازده میرسد و دارای مزامیر، امثال، غزل غزلها و ... میشوند.
البته ناگفته نماند که بسیاری از پژوهشگران بر این باورند که اسفار را موسی ننوشته، بلکه سرگذشت موسی برپایه این است در روایات سیصد و چهار سال پس از او که به رشته نوشتاری درآمده و به صورت حکایت موجود است.
|