|
شیعه
شیعه، به معنای پیرو، عنوانی است که شیعیان به کار میبردهاند و بعدا منظور «شیعهٔ امام علی» گرفت. همچنین شیعیان دوازدهامامی با نام «امامیه» نیز خوانده شدهاند. برخی از اهل سنت، بویژه در سدههای گذشته، شیعیان را «رافضی» میخواندهاند.
شیعه یکی از زیر شاخههای اسلام است که پس از اختلاف میان اصحاب پیامبر بر سر تعیین جانشین او پیدا شد. باورهای سازمانیافته و کلامی شیعه امروز بر این است که تبیین و تفسیر امر دین پس از پیامبر و اداره امور مسلمانان بر دوش اشخاصی است که از سوی خدا معین شده و دارای ویژگیهایی همچون عصمت و عدالت هستند، این کسان امام نامیده میشوند. نخستین امام شیعیان علی است.
بنیاد باورها
شیعیان افزون بر سه اصل دین توحید، نبوت و معاد به دو اصل دیگر یعنی عدل و امامت نیز باور دارند. اصل عدل میان شیعیان و معتزله تا جایی مشترک است و اصل امامت ویژه این کیش است.
همچنین شیعیان قرآن را کتابی محفوظ میدانند و همه آنها مدعی پیروی از قرآن و سنت حضرت محمد هستند و بخاطر پیروی از سنت پیامبر اسلام و دستور خداوند، شیعه تعیین جانشین پیامبر را تنها ویژه خدا و پیامبر میداند. از مهمترین باورهای شیعه امامیه، باور به وجود و ظهور آخرین امام (مهدی) یا قائم آل محمد است.
زیر شاخههای شیعه
دین اسلام در اصل دارای یک مذهب و یک مرام بوده است. ولی این دین به مرور زمان به زیر شاخههای بسیار دستهبندی گردید که حتی ۷۲ زیرگروه نیز گفته شده است. شیعیان نیز از سده دوم هجری به بعد به چندین زیرگروه شاخه شدهاند. امروز بیشتر شیعیان را «شیعیان دوازده امامی» تشکیل میدهند. مهمترین مذاهب دیگری که از شیعه شاخه شدهاند، بر این پایهاند اسماعیلیان، زیدیه، کیسانیه، واقفیه و فطحیه. همه این مذاهب با اینکه تفاوتهای آشکار اعتقادی و فقهی در مسأله ضرورت «امامت» اشتراک نظر دارند. البته تفسیر هر یک از امام و مصداق آن منحصر بفرد است.
خاستگاه
شیعیان بر این باورند که محمد در زمان زندگانی خود برای خود جانشینی تعیین کرد و پسر عمو و دامادش علی بن ابیطالب را به عنوان امام و خلیفه پس از خود اعلام نمود. بنابراين آنها خود را مذهب اصیل اسلام و دیگر مسلمانان را منحرف میدانند. شیعیان بر این باورند که شیعه فرقه انشعابی یا ساختگی نیست و خاستگاه آن دفاع از اسلام و ولایت و عدل است.
عقاید
شیعه معتقد است قرآن و سنت پیامبر اسلام برای ایمان حقیقی لازم ولی ناکافی است. یک مسلمان برای شناخت وظیفه خود و سلوک به سوی خدا در هر زمان نیازمند پیشوایی است، که راه شناس و درستکار باشد و او را به سوی خدا راهنمایی کند؛ جز این راه هر کس بر اساس تشخیص شخصیاش امر دین را تفسیر میکند و گمراه میگردد. این پیشوا حجتی است که بدست خدا برگزیده و بدست پیامبر و امامان پیشین به مسلمانان معرفی میگردد. بنابراين امامت مفهومی بسیار بنیادی است و امام ویژگیها و مسئولیتهای متعددی همچون تبیین و تفسیر دین و هدایت مردم دارد.
امامان شیعیان دوازده امامی
علی پسر ابوطالب
حسن پسر علی
حسین پسر علی
علی پسر حسین (سجاد)
محمد پسر علی (باقر)
جعفر پسر محمد (صادق)
موسی پسر جعفر (کاظم)
علی پسر موسی (رضا)
محمد پسر علی (تقی)
علی پسر محمد (نقی)
حسن پسر علی (عسکری)
حجت پسر حسن (مهدی)
جغرافیای تشیع
شیعیان دوازده امامی در ایران، عراق، آذربایجان، لبنان، افغانستان، پاکستان و کناره خلیج فارس زندگی میکنند. بر پایه آمار ۸۹ درصد مردم ایران و ۶۰ تا ۶۵ درصد مردم عراق و ۳۰ درصد مردم کویت و ۱۶ درصد مردم امارات متحده عربی شیعه دوازده امامی هستند. اما در ویژه شیعیان لبنان، آذربایجان، عربستان سعودی، بحرین و قطر آمار دقیقی در دست نیست. همچنین برپایه آمار ۲۰ درصد مردم پاکستان شیعه هستند که بخشی از آنها بویژه در کشمیر اسماعیلی هستند. شیعیان یمن دانسته از زیدیه هستند، اما از آنها نیز آمار دقیقی در دست نیست. همچنین بخشی از مردم ترکیه و سوریه نیز علوی هستند.
|
|
